Over de processen van contracteren in de zorg valt veel te zeggen. De ene zorgaanbieder ziet dit telkens als een grote kans en mooi moment voor de toetsing van strategie of heroriëntatie. Maar de ander als een jaarlijks terugkerende risicofactor waarmee continuïteit en kwaliteit van de zorg juist op het spel worden gezet.

Sinds efficiency en marktdenken de boventoon zijn gaan voeren zijn de contractsonderhandelingen nu eenmaal een realiteit in die zorgsectoren waar wet- en regelgeving het veld de vrije hand laat, zoals in veel vormen van eerstelijns zorg. Hieronder volgt een kort overzicht van enkele belangrijke recente ontwikkelingen.

Contracteren: Administratieve last versus bestuurlijke verantwoordelijkheid

Voor veel aanbieders van eerstelijns zorg is het ritueel van contracteren met verzekeraars een stevige administratieve last. Het proces komt (in het beste geval) pas goed op gang in het najaar, maar is vaak niet eens afgerond voordat de beoogde contractperiode ingaat. Met de toenemende nadruk op goede bestuurlijke taakvervulling en toezicht ervaren sommige bestuurders en –toezichthouders in de eerstelijns zorg dit fenomeen in toenemende mate als zeer onwenselijk. De tijdsdruk die in de praktijk op het contracteerproces rust levert heeft daarnaast een nadelig effect op zorgvuldigheid en het vermogen voor zorgaanbieders om in te springen op de vraag of verwachtingen van zorgverzekeraars.

Het is daarom toe te juichen dat de NZa onlangs juist op het punt van de timing in het contracteerproces belangrijke nadere regels heeft vastgesteld, waarover hierna meer. Eerst nog iets meer over de aandacht voor het contracteerproces. De nadere regels van de NZa staan niet op zichzelf.

Consultatiedocument Contracteerprocess eerstelijns zorg

Op 6 augustus 2015 heeft de Nederlandse Zorgautoriteit een consultatiedocument ‘Contracteerproces eerstelijns zorg’ gepubliceerd. Belanghebbenden en betrokkenen in het desbetreffende segment van de zorg worden uitgenodigd om te reageren en nadere input te leveren. De publicatie van de uitkomst wordt later in 2015 of begin 2016 verwacht. Aan het consultatiedocument ligt een verzoek van de minister van VWS van begin 2015 ten grondslag. De NZa heeft geïnventariseerd welke verschillende typen contracten er in de eerstelijn worden gesloten waarbinnen er voor eerstelijnszorgaanbieders en zorgverzekeraars ruimte is om afspraken te maken over inhoud, kwaliteit en service. Contracteren in dit segment van de zorg heeft kennelijk de aandacht van de NZa gekeregen die het al langer verdient.

Daarnaast had de NZa al eerder in 2014 de Good Contracting Practices (GCP’s) voor zorgverzekeraars en vrije beroepsbeoefenaren uit 2010 geëvalueerd en vernieuwd. Deze GCP’s zijn bedoeld om ondersteuning te bieden bij het contracteerproces. Ze zorgen – mits nageleefd natuurlijk – voor een ‘level playing field’ in het proces en dat partijen op een effectieve en gestructureerde manier samen tot afspraken tijdens dat proces komen. De GCP’s zijn echter op zich zelf niet (direct) handhaafbaar door de NZa, hetgeen de doelmatigheid ervan in de praktijk naar het zich laat aanzien toch wel heeft beperkt.

Nadere regeling ex artikel 45 Wmg

Toch heeft de NZa wel degelijk een wettelijk instrumentarium om het contracteerproces te reguleren: Op grond van artikel 45 van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) is de NZa bevoegd tot het stellen van regels over de wijze van totstandkoming van overeenkomsten met betrekking tot zorg of tarieven en betreffende de voorwaarden in die overeenkomsten. Met de onlangs op artikel 45 Wmg geïntroduceerde Regeling Transparantie zorginkoopproces Zvw van 21 juli 2015 wordt voor de eerstelijn het contracteerproces met ingang van 2016 aan een strikter regime onderworpen op grond van de ruimte die de Wmg aan de toezichthouder biedt. Het doel van deze regeling is de transparantie van het contracteerproces tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars te vergroten. Met deze nadere regeling wordt onder meer een aantal GCP’s omgezet in een door de NZa handhaafbare regeling en wordt het contracteerproces voor een deel gereguleerd.

Belangrijke procedurele aspecten van de regeling voor de Zvw sector zijn in de vorm van (minimum) vereisten ten aanzien van timing, communicatie en informatievoorziening door verzekeraars gegoten: Zorgverzekeraars maken het zorginkoopbeleid en de procedure van de zorginkoop uiterlijk op 1 april voorafgaand aan het kalenderjaar of de kalenderjaren waarvoor de zorginkoop zal plaatsvinden bekend. Deze informatie betreft in ieder geval: de verschillende fasen en de termijnen waarbinnen de zorgaanbieder en de zorgverzekeraar moeten reageren, de bereikbaarheid van de zorgverzekeraar gedurende de zorginkoop; het kwaliteitsbeleid dat de zorgverzekeraar hanteert; de minimumeisen gesteld aan zorgaanbieders; en in welke mate waarin ruimte voor innovatief zorgaanbod bestaat en daaraan gestelde specifieke eisen.

Enkele opmerkingen tot slot

Contracteren zal van veel zorgbestuurders wel nooit een grote hobby worden. Naar onze mening voorzien de nieuwe procedureregels van de Regeling Transparantie zorginkoopproces Zvw in een duidelijke behoefte: Meer structuur en een veel betere timing en ruimte voor voorbereiding in het contracteerproces. De regels zijn daarmee dus tevens dienstig aan aan het geven van invulling aan eisen van goed bestuurder en toezicht door functionarissen van de desbetreffende zorgaanbieders.

 

Meer weten over contracteren in de zorg of het vermijden van contractuele hiaten in uw zorgcontracten? Neem dan contact op met Rogier Dahmen: dahmen@boltlaw.nl of telefonisch via +31 30 30 31 203. BOLT Advocaten beschikt over sectorspecifieke kennis en ervaring in de zorg. Rogier Dahmen begeleidt zorginstellingen en hun functionarissen in fusies en overnames, en adviseert daarnaast over de implementatie van vereisten ten aanzien van bestuur, toezicht, medezeggenschap en governance.