Bij grensoverschrijdende burgerlijke- en handelszaken vindt binnen de EU de EEX-Verordening toepassing. De verordening regelt welke nationale rechter bevoegd is en de erkenning en tenuitvoerlegging van vonnissen.

De reeds in december 2012 gewijzigde EEX-Verordening is van toepassing op rechtsvorderingen die zijn ingesteld, authentieke akten die zijn verleden of geregistreerd en gerechtelijke schikkingen die zijn goedgekeurd of getroffen op of na 10 januari 2015.

De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de oude verordening zijn:
* afschaffing exequatur procedure
* nieuwe litispendentie regeling bij exclusieve forumkeuze
* verruiming bevoegdheidsregels bij arbeidsovereenkomsten

Afschaffing exequatur procedure

Een voor de internationale praktijk belangrijke wijziging is de afschaffing van de exequatur-regeling. Dit betekent dat buitenlandse vonnissen waarop de nieuwe verordening van toepassing is in beginsel rechtstreeks in een andere lidstaat ten uitvoer gelegd kunnen worden. De partij te wiens laste tenuitvoerlegging wordt gevorderd heeft wel nog de mogelijkheid om weigering van erkenning of tenuitvoerlegging te verzoeken als hij meent dat daartoe gronden bestaan. Tenuitvoerlegging van een vonnis in een andere EU-lidstaat wordt door de nieuwe regeling een stuk eenvoudiger.

Nieuwe litispendentie regeling

Wat is litispendentie? Hiervan is sprake als gelijktijdig over dezelfde zaak en tussen dezelfde partijen een procedure aanhangig is in verschillende landen. In de huidige regeling moet de rechter van het land waar een zaak als eerste aanhangig is gemaakt zich uitlaten over zijn bevoegdheid, voordat de recht in het andere land hierover een beslissing mag nemen. In overeenkomsten wordt vaak een forumkeuze gemaakt voor een rechter van een bepaald land. Om een procedure te vertragen kon de andere partij de zaak aanhangig maken in ander land dan was overeengekomen (torpedo procedure). Onder de nieuwe EEX-verordening is bepaald dat de rechter van het andere land de zaak moet aanhouden, tot het gerecht van het land van de exclusieve forumkeuze zich onbevoegd heeft verklaard.

Ruimere bevoegdheidsregels bij arbeidsovereenkomsten

In de huidige regeling geldt in algemene zin voor vorderingen tegen verweerders die geen woonplaats hebben in een lidstaat dat de verordening niet van toepassing is. In de nieuwe EEX-Verordening geldt voor de werkgever zonder woonplaats in een EU-lidstaat dat hij toch kan worden opgeroepen voor het gerecht van een lidstaat. Dat kan bij de rechter in de lidstaat waar de werknemer gewoonlijk werkt of vanuit welke plaats hij werkt. Indien de werknemer niet in eenzelfde land gewoonlijk werkt of heeft gewerkt, kan de werkgever worden gedaagd in de lidstaat waar zich de vestiging bevindt of bevond die de werknemer in dienst heeft genomen. De mogelijkheden voor werknemers om een werkgever die gevestigd is buiten de EU binnen de EU te dagvaarden wordt dus aanzienlijk verruimd.